اسامی قدیم محلات تبریز

تای چی

اسامی قدیم محلات تبریز

فرید
اسامی قدیم محلات تبریز تای چی

امیره قیز محله سی(امیر خیز)

در شمال غربی شهر تبریز واقع در محدودۀ کوی توکلی و مفتح و محلۀ دوه چی است.این محله بنام بزرگ سردار دلاور تبریز در انقلاب مشروطه ستار خان سردار ملی بسیار معروف است و چون قهرمان ملی ایران و آذربایجان از این محله برخاسته بنابراین محلۀ امیر خیز گویند ولی در تاریخ تبریز بعضی ها عقیده دارند طایفه ای که رییس آنها«امیر قیز»بوده به این نام مشهور شده چون قبل از ستارخان این محله وجود داشته است.



تاريخ : دوشنبه چهاردهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 13:17 | نویسنده : فرید |

کلانتر کوچه

کلانتر کوچه نرسیده به چهار راه آبرسان در خیابان امام و از طرف شمال به چایکنار است. یادآور خاندانی است که بنا به شغل و مسولیتشان که مقام و سمت کلانتر تبریز(ریاست شهربانی و انتظامی)را بر عهد داشتند به(کلانتر)معروف گردید و هم اکنون منزل مسکونی این خانواده در همین محله بنام خانه کلانتر باقی مانده است که جز آثار تاریخی تبریز محسوب میشود.



تاريخ : دوشنبه چهاردهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 12:26 | نویسنده : فرید |

پینه شلوار(شاد آباد مشایخ)

در شش کیلو متری جنوب شرقی تبریز، در دو کیلو متری جنوب آن گردشگاه تاریخی شاهگولی، روستای بسیار آباد و زیبا و تاریخی پینه شلوار واقع شده است.این روستا گورستانی دارد تاریخی و باستانی و بزرگ با سنگ قبرهای درشت و میلهای عظیم و پا بر جا که اکنون تعدادی از این سنگهای تاریخی و میلها شکسته شده اند.تمام تخته سنگها از سنگ کبود یا خارای سیاه هستند در روی تخته سنگها یا پای میل،اسم و تاریخ فوت صاحب قبر به خط کوفی یا ثلث کنده شده است.از مندرجات کتیبه های قبور معلوم میشود که عده ای از مشایخ و عرفا و امرای قرون هفت و هشت و نه و همچنین سلطان اویس  در این گورستان به خاک سپرده شده اند.سلطان اویس جلایری،دومین پادشاه از سلسلۀایلکانی یا آل جلایر است وی در سال 757هجری قمری در بغداد به تخت نشست.آل جلایر یا ایلکانیان از نواده های ایلکانویان بن جلایر یکی از سران سپاه هلاکو خان بودند که در عراق و آذربایجان به مدت هفتادو سه سال حکومت کردند مؤسس این سلسله حسن بن حسین بن(آق بوغا)بن ایلکابن جلایر بودکه در سال 740 قمری دربغداد به فرمانروایی رسید.سلطان اویس پس از تصرف تبریز این شهر را مقر حکومت خود قرار داده و نوزده سال حکم راند.خانقاهی در شاد آباد داشت که محفل بسیار مجللی فراهم میاورد که عرفا و هنرمندان و شعرا را گرده هم میاورد.در مورد نام این روستا عامۀ مردم و خود روستاییان «پینه شلوار»می نامند.در وقفنامۀ ربع رشیدی متعلق به ربع اول قرن هشتم،ص 374و کتب مزارات تبریز مانند روضات الجنان و جنات الجنان حافظ حسین کربلایی و روضۀ اطهار ملا حشری تبریزی،نام این روستا شاد آباد و در الواح قبور متعلق به قرن هفت و هشت هجری موجود در شاد آباد مشایخ قید گردیده است.اما غیاث الدین،مؤلف تاریخ حبیب السیر،سه قرن بعد،نام این قریه را «پیران شروان»درج کرده(243ص ـ ج 3)که پیران شروان در تلفظ عام اکنون به پینه شلوار مبدل شده.



تاريخ : یکشنبه سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 14:33 | نویسنده : فرید |

میدان چایی(مهرانرود)

معروفترین رودخانۀ شهر است که تقریبا از وسط تبریز می گذرد.کناره های شمالی ـ جنوبی مهرانرودمحدود کنندۀهسته های مرکزی و تشکیل دهندۀ شهر تبریز است.و به گواه تاریخ و با بررسی آثار و شواهد،اولین اجتماعات شهری در حاشیۀ این رودخانه بوجود آمده است.میدان صاحب آباد به مثابۀ اولین بافت شهری و اولین محله و میدان تبریز است که از این میدان عظیم و تاریخی پس از وقوع چندین زلزله و سیل ویرانگر و تهاجم و غارت بیگانگان تنها مسجد و بقعۀ صاحب الامر باقی مانده است و در کتب تاریخ تبریز هم نامی از میدان صاحب آباد و قصر عمارت هشت بهشت مربوط به دورۀ اوزون حسن پادشاه سلسلۀ آق قویونلو برده شده است.سرچشمۀمهران رود و دامنۀ شمالی سهند و محدودۀ دره های روستای معروف لیقوان است که از بهم پیوستن چندین رود متوسط و کوچک به اسامی(توله سر،باراللی،کمال چایی و باغچۀ دره)رودخانۀ پر آب لیقوان جریان می یابد.این رود معروف پس از مشروب کردن اراضی روستاهای لیقوان،بیرق،هروی،حاج عبدال،باسمنج،نعمت آباد وارد محدودۀ تبریز می شود که بنام مهرانرود خوانده میشود. و از مرکز شهر گذشته و در نزدیکی فرودگاه تبریز به رودخانۀ آجی چای وارد میشود.در روزگاران قدیم آب سیلابی و شدید این رودخانه چندین بار شهر تبریزرا مورد تهدید قرار داده و سر انجام در سال 1313و 1314پس از جریان سیلاب ویرانگر از طرف شهردار وقت تبریز مرحوم حاج ارفع الملک جلیلی سراسر مسیر طولانی و دو سوی ساحل رودخانه با سنگ و سیمان و ساروج ذیوار کشی و سد بندی شد و تبریز از خطر سیلاب نجات یافت.به عقیدۀ عده ای شاید نام مهرانرود از نام شخصی،از تبار ساسانیان در اواخر عمر این دودمان و همزمان با ظهور اسلام که«مهران مهیار»بود و در تبریز و قسمتی از آذربایجان حکومت میکرد نام نهادند. 



تاريخ : شنبه دوازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 18:49 | نویسنده : فرید |

داش دربند(در بند سنگی،ششگلان)

محلۀ قدیمی و تاریخی ششگلان روزگاری محلۀ اعیان و اشراف و شاهزادگان قاجار بوده.در اواسط این محله کوچه ای طویلی وجود دارد که در مقابل مسجد آیت ا... سید حسین آقا ششگلانی واقع شده و راهی به بیمارستان و مدرسۀ راهنمایی و فرمانفرمایان سابق(بیمارستان کودکان)دارد که امروز داش در بند می گویند.این دربند قبل از پیدایش آسفالت گرم،معابر و خیابانهای شهر،با سنگفرش کف سازی شده بود که در زبان روسی به آن«مسداوای»می گفتند و در زبان ترکی به داش دربند معروف شد.در انتهای دربند در ضلع شمالی آن میدان بزرگی است که یکی از معروفترین کاخهای تبریز که مربوط به دورۀ قاجاراست در این قسمت واقع شده و این خانۀ قدیمی که بنام خانۀ امیر نظام گروسی معروف است.موزۀ قاجار که در دورۀ نایب السلطنه عباس میرزا ساخته شده و در زمان امیر نظام گروسی که پیشکار کل یا والی آذربایجان بود مرمت و مورد استفاده قرار گرفته است.



تاريخ : شنبه دوازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 18:16 | نویسنده : فرید |

عباسی خیابانی(خیابان عباسی)

تاسال 1357این خیابان بنام فرح پهلوی اسم گذاری شده بود.زیرا خانۀ اجدادی خانوادۀ دیبا در محله ششگلان قرار داشت ولی در روز نهم ماه محرم سال 1399هجری قمری یا روز تاسوعای حسینی 1357 که مردم انقلابی تبریز به رهبری آیت اله شهیدی قاضی طباطبایی در حال راهپیمایی بودند و مراسم عزاداری تاسوعا به یک قیام همگانی بر علیه طاغوت تبدیل شده بود به در خواست آیت ا...قاضی طباطبایی چون روز تاسوعا به حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام مربوط بوده لذا نام خیابان فرح پهلوی به خیابان عباسی تغییر نام یافت.و در نزدیکی این خیابان در دامنۀ عینالی بقایای چندین برج و قلعه و خرابۀ یک عمارت کهن تاریخی بچشم میخورد بنام قلعه ربع رشیدی معروف است.که بیش از 700 سال از عمر آن میگذرد بطوری که حتی قلعۀ رشیدیه یا ربع رشیدی را شهرستان رشیدی می نامیدند. 



تاريخ : شنبه دوازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 14:4 | نویسنده : فرید |

اهراب محله سی(محلۀ اهراب)

محلۀ اهراب از معروفترین و معتبرترین محلات 24گانۀ تبریز است محلاتی که از پسوند نام کلمۀ«آب»بکار رفته،مانند چرانداب،سیلاب،سرخاب،گرآب(گرو)و اهراب نشانگر وجود یک طبیعت بسیار زنده و زیبا و بی نظیر در روزگاران کهن بوده است.نام اهراب از دو بخش«اهر+آب»تشکیل یافته است.«اهر»در لغت به معنی درخت زبان گنجشک و سخت چوب آمده است.بدین ترتیب میتوان نظر داد که اهر یعنی درختان و درخت زبان زبان گنجشک(قوش دیلی)که در کنار آب باشند یا زمین و منطقه ای که سراسر آن پوشیده از درخت زبان گنجشک باشد و در این محله خانۀ قدیمی وجود دارد(خانۀ کمپانی)که به این محله قدمت چند ساله بخشیده است



تاريخ : شنبه دوازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 13:31 | نویسنده : فرید |

تبریز و آرای مختلف در مورد نام و وجه تسمیه آن

بهترین بررسی در مورد نام تبریز را میتوانید در کتاب«تاریخ تبریز»به قلم استاد مجید رضا زاده عمو زین الدین،و در قرون گذشته و حال و همچنین در زبان اقوام مختلف و در سفر نامه های جهانگردان و نیز در کتابهای تاریخی بشکلهای گوناگون مطرح شده اند که نشان از تلفظ و نگارشهای مختلف این نام میدهد.تربیزـ تورژـ توریش ـ تارویی ـ تارمکس ـ تورز ـ توریس ـ توری ـ تااوری ـ تاوریز ـ تیوریس ـ تیوریز ـ تاب ریز ـ گابریز ـ تاورژ ـ داورژ ـ تربیص ـ تاوروس ـ طب ریز ـ تومیریس ـ تومروس ـ گابریس ـ تایپیس ـ تارماکیزا ـ دبریز ـ تبریس ـ تبریز



تاريخ : شنبه دوازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 13:5 | نویسنده : فرید |

سرخاب محله سی(محله سرخاب)

از محلات تاریخی و افتخار آمیز شهر تبریز است در سرخاب مزاری است از مزارات مشهور تبریز و بر جانب شمال  شهر در پای کوهی که خاکش سرخ است  واقع شده است که در گورستان این محله،شعرا،عرفا،علما و فقها در طی چند سال دفن شدند و در گذشته نیز گورستانی به این نام نیز وجود داشته که از این مقبره اثری باقی نمانده این گورستان تا بعد از سال 1054هجری قمری یعنی زمان سلطنت شاه صفی که اولیا چلبی از تبریز دیدن کرده هنوز نامی داشته و پیش مردم شناخته شده بود.و علل از میان رفتن مقبرة الشعرای تبریز یکی زلزله های خانمان برانداز تبریز است و دیگری لشکرکشی های ترکان عثمانی و قرارگاه ساختن این مکان بوده.که امروزه مقبرة الشعرای تبریز شکل گرفته است.



تاريخ : دوشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 21:58 | نویسنده : فرید |

حرمخانا کوچه سی(کوچه حرمخانه)

کوی حرمخانه از روزگاران قدیم،محلۀ اعیان و ارباب نشین تبریز بوده و هست و علما و بزرگان و بازرگانان در این محله ساکن بودند.استانداری امروز یا عالی قاپو در گذشته سه درب بزرگ ورودی داشت.درب بزرگ اول برای ورود ولیعهدهای قاجار و کارکنان دولتی بود،درب دوم از سمت شرقی برای ورود عموم مردم بخصوص در ایام محرم و برگزاری مراسم عزاداری در حضور ولیعهد بود و درب سوم درب حرمخانه بود که حرم شاهی و افراد خاندان ولیعهد از این درب رفت آمد داشتند.در سال 1327شمسی در زمان استانداری علی منصور تمام عمارت عالی قاپو ویران شد و به جای آن کاخ استانداری،عمارت فرمانداری و بانک ملی و دارایی امروز احداث گردید.ولی کوی حرمخانه که قبلا کوی قدیمی با کف سنگ فرش و مغازه های قدیمی با بافت کهن معماری بود تاکنون به همان حالت اولیه باقی مانده است. 



تاريخ : دوشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 21:10 | نویسنده : فرید |

لیلاوا(لیل آباد،شریعتی جنوبی)

لیلاوا از محلات معروف و قدیمی و تاریخی تبریز که در جنوب شهر واقع شده است.در قدیم ارتباط محلۀ لیلاوا با سایر محلات از طریق گذرها و کوچه های بزرگ بوده است ولی اولین بارخیابان شهناز سابق(شریعتی امروزی)در سال 1329احداث شد.مرکز محلۀ لیلاوا در قدیم مقابل مسجد مشدی ایمان(رنگلی مسجد)بوده است.در مورد این محله لیل به معنی رسوب،ته نشست،گل آلود.بنابرین لیلاوا جایی بود که در روزگاران گذشته در اثر عبور سیلابها یا رودخانه ها همواره پوشیده از گل و لای بوده مخصوصا در قدیم سیلاب هایی یانیق داغی بسوی این محل جاری می شده است و بنای بزرگ ارک تبریز در این محدوده واقع شده است 



تاريخ : دوشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 20:8 | نویسنده : فرید |

بیلانکی

نام بیلانکی را ولیانکوی،ولیانکوه و بیلانکوه هم نوشته اند و عده ای عقیده دارند که در اصل ولیانکوی بوده به معنای محلۀ ولی ها(ولیان=اولیا)،عرفا و اهل حق و دین و راه راستگاری.پای قله بر ساحل مهرانرود باغی زیبا که کمال بهشت اش لقب داده،با آرامگاه بزرگانی چون کمال خجندی،مولانا طوسی و مشربی شاعر و کمال الدین بهزاد(نقاش و مینیاتوریست بزرگ ایرانی ملقب بر مانی ثانی وفات در 942 هجری قمری در تبریز)که امروز پارک دو کمال نامند و قبر سلطان محمد نقاش و سلطان محمود مجلد،بزرگانی در این مکان آرمیده اند. سلطان محمد نقاش،بزرگمردی که هم عصر بهزاد و استاد،شاه تهماسب در فن نگاره گری بود و به تعبیر کمال خجندی منظور از بهشت نامی بود که کمال به باغچه و خانقاهش در محلۀ بیلانکی داده بود و آن باغ بدستور سلطان اویس جلایری که مقبره اش در شاد آباد مشایخ است اهدا شده بود که هم اکنون به کوچۀ شیخ کمال معروف است.



تاريخ : دوشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 19:33 | نویسنده : فرید |

سوموکلی باغ(باغ استخوانها،محلۀ خیابان)

در محوطۀ غربی و جنوبی مسجد کبود(گؤی مچید)باغ و خانقاه با صفایی بود پر از گل و ریحان و چشمه و قنات که محل عبادت و ذکر و تسبیح علما و فقها و زهاد صوفیه و مشایخ بود.متأسفانه تمام متعلقات عمارت مظفریه و مسجد کبود در اثر زلزلۀ هولناک سال 1193هجری قمری به کلی نابود شدند و حیاط عمارت مظفریه به گورستان ویرانی مبدل شد و تعدادی از کشته شدگان زلزلۀ تبریز را در این محوطه به خاک سپردند.تااینکه 1308هجری شمسی که مرحوم میرزا محمد علی خان تربیت شهردار تبریز بود.این گورستان بصورت باغی سر سبز و گردشگاه عمومی شهر در آمد و مردم تبریز نام این نزهتگاه را «سوموکلی باغ»که استخوان اموات در آن است،نهادند در صحن و محل عمارات مسجد کبود یا مسجد جهانشاه که روزگاری سوموکلی باغ نامیده می شد،بعدها تبدیل به تفرجگاه مردم شد.در سال 1336در همین مکان دبستان جهانشاه و موزۀ آذربایجان احداث گردید.مؤسس این موزه با همت و علاقۀ مرحوم علی دهقان استاندار وقت و مدیر کل سابق ادارۀ فرهنگ آذربایجان و کمک مالی مردم و علاقمندی شخص مرحوم آقای سید محمد تقی مصطفوی که ریاست کل باستانشناسی را بر عهد داشت.نام مدرسۀجهانشاه در اوایل انقلاب اسلامی به مدرسۀ مصدق سپس به دبستان تیمسار فکوری تغییر نام یافت ولی چون ساختمان مدرسه به حال انهدام رسیده بود با توافق شهرداری تبریز و ادارۀ کل آموزش و پرورش استان در سال 1380محوطۀ مدرسه به پارک و بوستان خاقانی تبدیل و مجسمۀ بزرگ خاقانی شاعر معروف آذربایجانی در همین پارک و بوستان نصب گردید.



تاريخ : شنبه پنجم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 23:17 | نویسنده : فرید |

تبریز در منظر تاریخ

  در طول تاریخ تبریز،آنچه آثار و شواهد نشان میدهد وبنا به تقریر و تحقیق محققان در این شهر نوزده بار زلزله های وحشتناک و مخرب (ر.ک.به:زمین لرزه های تبریز،استاد فقید یحیی ذکاء)شانزده بار حملات عثمانی ها توام با غارت وانهدام،شش بار تجاوز و هجوم وحشیانه روسها تا جنگ دوم جهانی(1320شمسی)،بگذریم حملات پی در پی یونانیها،آشوریها،رومیها،اعراب،غزها،مغولان،تاتارها و تیموریان وانقلابات داخلی و قیامها باز هم این شهر تبریز کماکان پا بر جا ومقاوم و سربلند و شهره آفاق در تاریخ به امروز به حیات پور افتخار خود ادامه داده است.در حال حاضر کوچه پس کوچه ها،میدانها و گذرها،بازارها و خانقاهها،باغ و باغچه ها،هر خشتی و هر آجری از در دیوارها و عمارات باستانی،نشانی و یادگاری بس درخشان و تمدن و مدنیت را در بر دارد.تبریز در شش دوره تاریخی در زمان حکومت روادیان،سلجوقیان،اتابکان،ایلخانان،آل مظفر،جلایریان،ترکمانان،صفویان مرکز آذربایجان و پایتخت ایران، و در دوره قاجار مقر ولیعهدآن خاندان بود که این امر ارزش خاص سیاسی و نظامی و اقتصادی تبریز را ثابت میکند.با توجه به اسناد و مدارک و تحقیقات مکتوب در منابع مهم و ارزشمند محققان ایرانی و اروپایی و اسلامی حاکی از دیر پا بودن و درخشان بودن تمدن در این شهر باستانی است.که در دوران قبل از اسلام بقایای قلعه ها،آتشکده ها،نام و نشانها حکایتی روشن و قابل تأمل از تبریز کهن دارد.



تاريخ : پنجشنبه بیست و هفتم فروردین ۱۳۹۴ | 23:15 | نویسنده : فرید |
.: Weblog Themes By SlideTheme :.